fbpx

Tirojde. Pariri mingħand l-Ispiżjara Kathryn Galea.

Miktub minn
Reklam

It-Tirojde (thyroid) hija glandola ċkejkna li qeda fuq quddiem ta’ l-għonq madwar it-trakea, jew fi kliem aktar sempliċi, madwar il-pajp tan-nifs.

Wieħed jista’ iqabbilha ma’ batterija ta’ arloġġ, il-għaliex kif tmur ħażin din il-glandola, taffettwa il-ġisem kollu. 

Hija tipproduċi ormoni magħrufa fil-mediċina bħala T3 u T4, liema ormoni jikkontrollaw il-metaboliżmu tal-ġisem. Il-metaboliżmu hija ir-rata li biha l-ikel li nieklu jiġi ikkonvertit f’enerġija, u għalhekk it-tirojde tikkontrolla ir-rata li biha jaħdmu iċ-ċelluli tal-ġisem.

Lokalment huma bosta dawk il-persuni li jbatu b’nuqqas fir-rata t’attivita’ fit-tirojde (hypothyroidism) fejn appuntu ma jiġux ipproduċuti dawn l-ormoni kemm suppost.

Sintomi ta’ nuqqas fir-rata t’attivita’ fit-tirojde jinkludu:
– Għejja- Uġiegħ fil-ġogi
– Żieda fil-piż
– Ġilda xotta
– Stitikezza
– Jiħfief ix-xagħar
– Aktar sensittivita’ għall-kesħa
– Dipressjoni

X’jikkawża dan in-nuqqas t’attivita’ fit-tirojde?
– Nuqqas tal-mineral jodju (iodine) li hu importanti ħafna biex jiġu ipproduċuti l-ormoni T3 u T4. Dan il-mineral jinstab primarjament fil-ħut u frott tal-baħar, jogurt, bajd u melħ bil-jodju. Hawn wkoll supplimenti.
– Bħala kumplikazzjoni tat-tqala
– Kawża ta’ terapija radjattiva jew ta’ effetti mhux mixtieq ta’ ċertu mediċini 
– Problemi fil-glandola pitwitarja (pituitary), liema glandola tikkontrolla it-tirojde
– Mard awtoimmuni (autoimmune diseases)

Wieħed ikollu stampa ċara ta’ nuqqas tar-rata t’attivita’ fit-tirojde billi jagħmel test tad-demm.

It-trattament jinkludi it-teħid tal-mediċina msejħa levothyroxine li tissostitwixxi l-ormoni neqsin. It-tabib jiddeċiedi id-doża neċessarja skond ir-riżultati tat-test tad-demm.
Huwa importanti li din il-mediċina tittieħed fuq stonku vojt u dejjem fl-istess ħin tal-ġurnata. Idealment filgħodu kif inqumu ma’ tazza ilma u nistennew minn ta lanqas nofs siegħa qabel nieħdu il-kolazzjon.

It-tirojde iżda tista’ wkoll tipproduċi iżżejjed ormoni – dak li jissejjaħ hyperthyroidism. Din il-kundizzjoni hija inqas komuni minn tirojde b’rata baxxa.

Sintomi ta’ tirojde b’rata għolja jinkludu:
– Ansjetà u attakk nervuż- Palpitazzjonijiet – Problemi ta’ rqad- Nuqqas fil-piż- Rogħda- Ġilda rqiqa- Jiħfief ix-xagħar- Aktar sensittivita’ għas-sħana
– Nefħa fl-għonq

It-trattament għal kundizzjoni ta’ tirojde b’rata għolja jinkludi:
– mediċina (carbimazole; propylthiouracil)
– trattament ta’ radjazzjoni
– it-tneħħija tat-tirojde permezz ta’ operazzjoni

Problemi fit-tirojde jistgħu wkoll ikunu kawża ta’ kundizzjonijiet mediċi oħrajn kif wkoll il-kanċer tat-tirojde. 

L-Ispiżjara Kathryn Galea

Reklam

Ixxerja din il-paġna

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Ara wkoll

Reklam
Reklam

Ipparteċipa f'TEK TEK

Għandek xi kitba, ritratti jew filmati? 

Ara wkoll

Reklam
Reklam
EnglishMaltese