fbpx

Riħ, Influwenza jew Covid-19? Ir-realta’ il-ġdida.

Miktub minn
Reklam

Is-sena 2020 ser tibqa’ magħrufa għal kif biddilna r-reazzjoni tagħna lejn persuna li tkun għadha kif għatset. Qabel konna ngħidu bl-Ingliż ‘bless you’ imqassra minn ‘God bless you’, iżda fil-preżent kif nisimgħu persuna tagħtas nibdew naħsbu ħażin u xi ħarsa dubjuża ma tonqosx! 

Huma bosta ir-raġunijiet il-għala persuna tagħtas. L-għatis huwa reazzjoni naturali tal-ġisem sabiex jeħles minn batterji u viruses sabiex jevita l-mard – għalhekk huwa importanti ħafna li wieħed jgħatti mnifsejh u ħalqu b’tissue meta jagħtas, jiddisponi mit-tissue fl-iskart u jaħsel idejh immedjatament wara! Persuna tista’ wkoll tagħtas minħabba kimiċi li jirritaw l-imnifsejn kif wkoll għal raġuni ta’ sensittivita’ bħal esposizzjoni fix-xemx kif wkoll waqt eżerċizzju fiżiku. 

Biss l-għatis mhuwiex sintomu komuni ta’ l-infezzjoni tal-virus Covid-19. Ta’ min infakkru sew x’inhuma is-sintomi ta’ infezzjoni mill-virus Covid-19, liema sintomi sfortunatament huma simili għal dak li jista’ jkun possibilment riħ jew infezzjoni mill-viruses annwali ta’ l-influwenza.

Sintomi ta’ infezzjoni tal-virus Covid-19 jinkludu:

  • Għejja u letarġija
  • Sogħla xotta 
  • Imnieħer iqattar
  • Deni persistenti
  • Telf tas-sens tax-xamm u tat-togħma
  • Uġiegħ fil-griżmejn
  • Dijarea
  • Uġiegħ fil-ġogi
  • Qtugħ ta’ nifs 
  • Tagħfis fis-sider

Persuna infettata b’dan il-virus jista’ jkollha sintomu wieħed biss minn dawn jew saħansitra l-ebda sintomu! Għalhekk huwa vitali l-ilbies tal-maskra! 

Fis-sitwazzjoni preżenti, meta persuna tħoss xi wħud minn dawn is-sintomi huwa importanti li tinżamm il-kalma u tiżola ruħha fid-dar, tintlibes maskra u kemm jista’ jkun ma titħallatx ma’ persuni residenti fl-istess dar. Swab test għandu jiġi ikkunsidrat aktar kemm il-persuna tiżviluppa is-sintomi jew aktar kemm jippersistu. L-importanza li persuna tagħmel swab test jiddependi wkoll mill-fatt jekk taħdimx jew tiltaqax ma’ persuni oħra fuq il-post tax-xogħol u jekk tgħix ma’ persuni vulnerabbli taħt l-istess saqaf. Ta’ min infakkar li sakemm isir l-iswab test u jinħareġ riżultat il-persuna għandha tibqa f’iżolament. 

Tajjeb insemmu li swab test jirriżulta fil-pożittiv skond kemm ikun għoli il-livell tal-virus Covid-19 fil-ġisem. Jekk ikun għadu baxx, f’dak li nsejħulu perjodu ta’ inkubazzjoni, f’liema perjodu il-virus jibda jirreplika, l-iswab test jista’ jirriżulta fin-negattiv. Għalhekk huwa importanti ħafna li persuna li tirriżulta fin-negattiv xorta trid tieħu il-miżuri kollha neċessarji sabiex tipproteġi lil ħaddieħor mill-infezzjoni. Nisħaq l-importanza li persuni li jiġu f’kuntatt ma’ persuni pożittivi, għandhom jagħmlu dan it-test. 

Is-sintomi ta’ infezzjoni mill-viruses annwali ta’ l-influwenza huma simili ħafna għal dak tal-virus Covid-19, għalhekk huwa importanti li tittieħed it-tilqima kontra il-viruses annwali ta’ l-influwenza sabiex kemm jista’ jkun innaqqsu aktar ir-rata ta’ l-infezzjonijiet minn dawn il-viruses. 

Persuni infettati bil-virus ta’ l-influwenza wkoll għandhom jilbsu maskra u joqgħodu fi djarhom, il-għaliex dan il-virus jittieħed wkoll u jista’ wkoll ikun fatali għal persuni vulnerabbli. 

Kif nistgħu intaffu is-sintomi ta’ infezzjoni?

Huma diversi il-preparazzjonijiet mediċinali li jistgħu jinxtraw minn spiżeriji li ma jirrikjedux riċetta ta’ tabib. Persuni bis-sintomi m’għandhomx imorru fi kliniċi jew spiżeriji. Komunikazzjoni ma’ spiżjara jew tobba tista’ faċilment issir permezz tat-telefown, email jew midja soċjali oħra. Tnedew wkoll numru ta’ pjattaformi online li joffru servizzi ta’ tobba. 

Għad-deni tista’ tittieħed il-mediċina magħrufa bħala paracetamol. Iżda nisħaq l-importanza li din m’għandiex tittieħed bl-addoċċ. Kull doża ta’ paracetamol għal adult ma tridx taqbeż gramma (1g) u id-doża massima f’ġurnata hija ta’ erbgħa grammi (4g). It-teħid eċċessiv ta’ din il-mediċina għandu konsegwenzi serji partikolarment fuq il-fwied. F’każ li d-deni xorta ma jinżilx għandna ninfurmaw tabib. 

Hemm diversi preparazzjonijiet oħra li jtaffu imnieħer iqattar jew imblukkat, uġiegħ fil-griżmejn u sogħla. Dejjem għandna nikkonsultaw mal-professjonisti mediċi qabel ma nieħdu xi preparazzjoni u m’għandna qatt noffru mediċina lil persuni oħrajn. Preparazzjoni li kienet effettiva fuq persuna, ma jfissirx li jkollha l-istess effett fuq persuni oħrajn u li tkun sigura għal saħħithom.

F’każ ta’ sintomi gravi bħal qtugħ ta’ nifs u tagħfis fis-sider għandna ninfurmaw tabib li jiggwidana skond il-gravita’ tas-sitwazzjoni. 

Ma nistax ma insemmix il-kunċett żbaljat ta’ bosta li infezzjoni minn virus titfejjaq permezz tat-teħid ta’ l-antibijotiċi. L-antibijotiċi jiġu preskritti biss mit-tobba f’każ ta’ infezzjoni minn batterji u mhux minn viruses. Infezzjoni minn batterji tista’ tiġi ikkawżata sekondarjament wara infezzjoni primarja minn virus, li tkun baxxiet il-protezzjoni immunitarja tal-ħisem. M’għandniex nieħdu antibijotiċi bla bżonn! 

Maskri jew visors?

Primarjament il-virus Covid-19 huwa trasmess permezz ta’ qtar infettiv minn għatis, sogħla jew bżieq minn persuni infettati. Skond l-organizzazzjoni tas-saħħa dinjija WHO studji għadhom għaddejjin  jekk il-virus jittiħidx mill-arja iżda tirrakkomanda li sakemm ikollna evidenza ċara, xorta għandna nieħdu il-prekawzjonijiet kollha neċessarji. 

Huwa fatt magħruf li il-qies tal-virus Covid-19 hu mikroskopiku, u għalhekk xorta jista’ jgħaddi mill-ġnub ta’ visor jekk inkunu qrib ta’ persuni infettati. Għalhekk hu irrakkomandat li tinżamm distanza ta’ żewġ metri bejn persuna u oħra u tintlibes maskra li tgħatti sew l-imnieħer u il-ħalq u tagħlaq sew mal-ħaddejn. Visor tista’ tintlibes fuq il-maskra skond l-għażla ta’ l-individwu. 

L-Ispiżjara Kathryn Galea

Reklam

Ixxerja din il-paġna

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Ara wkoll

Reklam
Reklam

Ipparteċipa f'TEK TEK

Għandek xi kitba, ritratti jew filmati? 

Ara wkoll

Reklam
Reklam
EnglishMaltese