fbpx

Il-Kolesterol

Miktub minn
Reklam

Spiss nisimgħu persuni jgħidulna li ma jistgħux jieklu ta spiss xi tip ta’ ikel minħabba li għandhom il-livell tal-kolesterol fid-demm għoli.

Imma x’inhu eżatt il-kolesterol? Il-kolesterol kollu huwa ħażin?

Tajjeb ngħidu li il-kolesterol jimxi fid-demm imqabbad ma’ proteini speċifiċi.
Hemm il-proteini ta’ densita’ baxxa (low density lipoproteins – LDLs)
kif ukoll dawk ta’ densita’ għolja (high density lipoproteins – HDLs).
Dan il-fatt huwa importanti li nsemmiegħ il-għaliex il-kolesterol HDL filfatt huwa ta’ ġid għall-ġisem, filwaqt li dak LDL mhux.

Il-kolesterol HDL jgħin ikisser il-kolesterol LDL u għalhekk huwa
ta’ benefiċċju. Huwa jrid ikun f’livelli bejn 0.9-1.45 mmol/L.
Iż-żejt taż-żebbuġa, legumi kif wkoll ikel li fih l-aċidi grassi Omega-3 bħal
salamun u sardin huma ta’ benefiċċju biex jinżammu livelli mixtieqa ta’ kolesterol HDL fid-demm.

Minn naħa l-oħra, il-kolesterol LDL niddiskrivuh bħala ħażin għax jinġema’ fil-ġnub ta’ l-arterji, u f’livelli għolja maż-żmien jifforma kisja iebsa u jikkawża djuq. Dan id-djuq joħloq problemi bħal pressjoni għolja, rass fis-sider (anġina), attakk tal-qalb u puplesija (stroke).

X’inhuma il-fatturi riskjużi ta’ livelli għolja ta’ kolesterol LDL fid-demm?

  • Dieta li tinkludi teħid frekwenti ta’ xaħmijiet, laħam aħmar, prodotti tal-ħalib full fat, crisps u patata moqlija
  • L-obeżita’
  • Nuqqas ta’ eżerċizzju fiżiku
  • It-tipjip
  • Persuni li jbatu bid-dijabete huma f’riskju akbar ta’ livelli mhux mixtieqa ta’ kolesterol.
Xaħmijiet, laħam aħmar, prodotti tal-ħalib full fat, crisps u patata moqlija

Persuna tista’ issir taf il-livelli ta’ kolesterol permezz ta’ test tad-demm.
Hija trid tkun ilha sajma għal minn ta lanqas disa’ sigħat qabel isir dan
it-test.
Livelli permessibbli ta’ kolesterol LDL fid-demm huma bejn 2-5 mmol/L. Inħeġġeġ sabiex dawn it-testijiet isiru minn ta lanqas darba kull sentejn.
Livelli li jissejħu borderline ta’ kolesterol LDL, qrib il-5 mmol/L jistgħu jiġu imnaqqsa permezz ta’ bidliet fid-dieta u żieda fl-eżerċizzju fiżiku.

Bidliet neċessarji fid-dieta jinkludu:

  • Ikkonsmar ta’ laħam aħmar darba f’ġimgħa
  • Nevitaw prodotti ta’ ħalib b’ħafna xaħam (full fat)
  • Ninkludu aktar tipi ta’ ikel li jgħinu jnaqqsu il-livelli ta’ kolesterol LDL fid-demm bħal ħafur (oats), xgħir (barley), fażola, sojja, tuffieħ u ikel li jinkludi steroli tal-pjanti.

Livelli għolja ta’ kolesterol LDL li ma jiġux ikkontrollati mill-miżuri msemmija, ikun jinħtieġ li jiġu ikkontrollati permezz tal-mediċina. Ġeneralment dawn jinkludu statins (simvastatin, atorvastatin, rosuvastatin) li jinterferixxu mal-produzzjoni tal-kolesterol LDL fil-fwied u jittieħdu darba kuljum. Jinħtieġu preskrizzjoni ta’ tabib.

Supplimenti li jinkludu aċidi grassi Omega-3, red yeast rice, steroli
tal-pjanti, tewm u żerriegħa tal-kittien (flaxseed) ilkoll joffru benefiċċji sabiex jinżammu livelli ta’ kolesterol fil-livelli irrakkomandati.

L-Ispiżjara Kathryn Galea

Reklam

Ixxerja din il-paġna

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Ara wkoll

Reklam
Reklam

Ipparteċipa f'TEK TEK

Għandek xi kitba, ritratti jew filmati? 

Reklam
Reklam
EnglishMaltese