fbpx

Il-vaċċini tal-virus Covid-19

Miktub minn
Reklam

Wara ħafna stennija kif mistenni sabiex ikolna xaqq tama biex
id-dinja tersaq fit-tmiem tal-pandemija ikkawżata mill-virus Covid-19,
waslu wkoll l-ewwel konsenji ta’ vaċċini f’pajjiżna. Il-fehmiet ta’ bosta
huma diversi, min jrid jeħodha mill-aktar fis u min għadu xettiku jew
beżgħan il-għaliex ġiet żviluppata fi żmien relattivament qasir minn
kemm ħadu biex ġew żviluppati vaċċini oħrajn.

Tajjeb ngħidu li l-familja tal-coronaviruses li għaliha jappartjeni
il-Covid-19 ilhom jiġu studjati mix-xjenzati għal bosta snin il-għaliex dan
ma kienx l-ewwel wieħed li kkawża mard fil-bniedem.
Biss biss insemmu il-coronavirus li kkawża l-epidemija SARS fl-2002 u dak tal-MERS li wkoll ikkawża epidemija fl-2012. Bla dubju iżda li kien
il-coronavirus Covid-19 li kkawża pandemija globali u nistgħu ngħidu li
ġab lid-dinja għarkupptejha.

Kienet propju din ir-raġuni ta’ emerġenza globali li wasslet sabiex
ix-xjenzati ikkoperaw flimkien u qasmu l-istudji tagħhom filwaqt li
gvernijiet madwar id-dinja taw biljuni ta’ flus sabiex jiġi żviluppat
vaċċin fl-iqsar żmien possibbli.

Tajjeb ngħidu iżda, li l-proċeduri u regolamenti rigorużi neċessarji
fil-proċess ta’ żvilupp tal-vaċċin, u waqt il-provi kliniċi fuq persuni volontarji ġew imħarsa f’kull stadju sabiex jiġu issalvagwardjati s-sigurta’, il-kwalita’ u l-effettivita’. It-tlett pilastri li fuqhom tiġi żviluppata kull mediċina.

L-ewwel vaċċin approvat mill-aġenzija Ewropea tal-mediċini wara
aktar proċessi rigorużi, kien dak li żviluppaw il-kumpaniji ġkanteski
Pfizer u BioNtech, li propju semmewha Comirnaty. Hija ġiet ippruvata
fuq 44,000 persuna minn 16-il sena ‘il fuq li offrew li jkunu parti
mill-proċess ta’ testijiet kliniċi. Ir-riżultati fuq dan l-għadd numeruż ta’
persuni wrew 95% effettivita’ anka f’persuni b’kundizzjonijiet mediċi
bħal dijabete, ażma, obeżita’ jew pressjoni għolja.
Hija ġiet liċenzjata għall-użu minn 16-il sena ‘il fuq u tingħata fid-driegħ f’żewġ injezzjonijiet, bit-tieni doża tingħata 21 ġurnata wara dik ta’ l-ewwel.

Simili għal meta jingħataw vaċċini oħra, l-effetti mhux mixtieqa
l-aktar frekwenti li kellhom persuni li ingħataw dan il-vaċċin kienu
uġiegħ fejn ingħatat l-injezzjoni, uġiegħ ta’ ras, ftit deni u għejja.
Il-kumpanija li żviluppat dan il-vaċċin flimkien ma’ l-aġenzija Ewropea
tal-mediċini se jkomplu moniteraġġ tas-sigurta’, effettivita’ u l-kwalita’ ta’ dan il-vaċċin kif wkoll studji fit-tfal, nisa’ tqal u persuni bi problemi
fis-sistema immunitarja. Se jkun qed isir moniteraġġ wkoll għal kemm tul ta’ żmien dan il-vaċċin ikopri immunita’ mill-virus Covid-19.

It-tieni vaċċin li ġie approvat mill-aġenzija Ewropea tal-mediċini wara
aktar proċessi rigorużi, kien dak tal-kumpanija Amerikana Moderna li
semmewha Covid-19 vaccine Moderna.
Hija ġiet ippruvata fuq 30,000 persuna minn 18-il sena sa 94 sena li offrew li jkunu parti mill-proċess ta’ testijiet kliniċi. Ir-riżultati fuq dan l-għadd numeruż ta’ persuni wrew 94.1% effettivita’ anka f’persuni b’kundizzjonijiet mediċi bħal problemi fil-qalb u fil-fwied, ażma, obeżita’ kif ukoll f’persuni bl-HIV.

Hija ġiet liċenzjata għall-użu minn 18-il sena ‘il fuq u tingħata fid-driegħ f’żewġ injezzjonijiet, bit-tieni doża tingħata 28 ġurnata wara dik ta’ l-ewwel.

Simili għal meta jingħataw vaċċini oħra, l-effetti mhux mixtieqa l-aktar frekwenti li kellhom persuni li ingħataw dan il-vaċċin kienu uġiegħ fejn ingħatat l-injezzjoni, uġiegħ ta’ ras, dardir, ftit deni u għejja. Il-kumpanija li żviluppat dan il-vaċċin flimkien ma’ l-aġenzija Ewropea tal-mediċini se jkomplu moniteraġġ tas-sigurta’, effettivita’ u l-kwalita’ ta’ dan il-vaċċin kif wkoll studji fit-tfal, nisa’ tqal u persuni bi problemi fis-sistema immunitarja.

Se jkun qed isir moniteraġġ ukoll għal kemm tul ta’ żmien dan il-vaċċin ikopri immunita’ mill-virus Covid-19 iżda fi stqarrija waqt konferenza li saret mill-kumpanija Moderna din il-ġimgħa intqal li l-immunita’ mistennija
iddum minn ta’ l-anqas sena.

Iż-żewġ vaċċini jaħdmu bl-istess metodu – huma fihom il-materjal ġenetiku tal-virus Covid-19, li jissejjaħ mRNA. Dan il-materjal ġenetiku jagħti struzzjonijiet liċ-ċelloli tal-ġisem sabiex jipproduċu proteina bħal dik li tinstab fuq barra ta’ l-istruttura tal-virus, biex b’hekk is-sistema immunitarja tal-ġisem tiżviluppa protezzjoni naturali kontra l-virus.

Meta persuna verament tiltaqa’ mal-virus innifsu, hija diġa’ jkollha protezzjoni kontrieh. Ma jfissirx li persuna ma timrad qatt bil-virus
Covid-19 iżda is-sintomi ikunu ħfief.

Tajjeb ngħidu li l-vaċċini kollha jagħmlu dan – jiġifieri jibdew proċess
naturali ta’ immunita’. Ma hemm l-ebda riskju li persuna timrad bil-virus Covid-19 mit-teħid tal-vaċċin. Il-materjal ġenetiku jiddisintegra ftit jiem wara li jiġi ngħatat il-vaċċin u għalhekk ma hemm l-ebda mod li dan jista’ jaffettwa il-materjal ġenetiku tal-bniedem jew xi teoriji skorretti oħra li qed jinfirxu fuq il-midja.

L-ilbies tal-maskri, id-distanza soċjali, kif ukoll il-miżuri preventivi
l-oħra xorta għandhom jibqgħu jiġu mħarsa sakemm nisperaw li jiġi
ddikkjarat globalment it-terminazzjoni tal-pandemija.

L-Ispiżjara Kathryn Galea

Reklam

Ixxerja din il-paġna

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Ara wkoll

Reklam
Reklam

Ipparteċipa f'TEK TEK

Għandek xi kitba, ritratti jew filmati? 

Ara wkoll

Reklam
Reklam
EnglishMaltese